Zelf kleding maken: het klinkt misschien als iets voor handige oma’s of modeontwerpers, maar niets is minder waar.
Naaien is tegenwoordig weer helemaal in, en het mooie is: iedereen kan het leren. Je hoeft geen ingewikkelde technieken te beheersen of dure spullen in huis te halen. Wat je vooral nodig hebt, is nieuwsgierigheid, een beetje geduld en deze tips.
En des te mooier is het als in je in de loop van de tijd in staat bent om kleding, die je bijvoorbeeld in een winkel hebt gezien, zelf te maken of zo aan te passen dat deze uniek wordt.
Iedereen het kan leren….
Begin met iets simpels
De beste manier om te leren naaien is gewoon beginnen. Niet met een ingewikkelde jurk of blazer, maar met een klein en overzichtelijk project. Denk aan een kussensloop, een eenvoudige totebag of een etui, of zoals in mijn geval een simpele korte broek met elastiek, jaren geleden.
Iets wat snel af is, waardoor je meteen resultaat ziet. Zo blijf je gemotiveerd en krijg je vanzelf zin in méér. Het gaat in het begin vooral om het leren omgaan met de naaimachine, de instellingen en verschillende stoffen.
Het juiste patroon kiezen
Een naaipatroon is eigenlijk de bouwtekening van je kledingstuk.
Je ziet welke onderdelen je moet knippen, hoe je ze in elkaar zet en in welke volgorde en hoe je ze het beste op de stof kunt leggen.
Het is verleidelijk om meteen naar de Knipmode of Burda te grijpen, maar die bladen zijn niet altijd even vriendelijk voor beginners. De uitleg is soms zo beknopt dat je er meer vragen dan antwoorden aan overhoudt.
Gelukkig zijn er ook duidelijke patronen met stap-voor-stap instructies, speciaal geschreven voor wie net begint. Denk aan de vrolijke en toegankelijke stijlen van Tilly and the Buttons. Ook FibreMood is erg geschikt voor beginners (wel wat duurder dan Knipmode, maar goede en moderne modellen), via de online site wordt je er per patroon goed door heen geleid.
Wil je liever bladeren in een boek? Dan zijn de boeken “Hoe maakt u het?” of het Handboek Kleding Maken, of de goedkopere Mini-versie.
Een naaimachine: leen of koop
Zonder naaimachine kom je niet ver, maar dat betekent niet dat je meteen een duur apparaat hoeft aan te schaffen. Misschien kun je er eentje lenen van een kennis of buur. Werkt dat goed en smaakt het naar meer? Dan kun je gaan rondkijken voor je eigen machine.
Een simpel model volstaat. Zolang je ermee recht kunt stikken, zigzaggen en achteruit naaien, zit je al goed. Bekende merken als Brother, Singer of Janome hebben prima beginnersmodellen.
Mocht je een tweedehands machine op de kop tikken zonder handleiding: op www.naaimachinehandleiding.nl kun je vaak alsnog aan de handleiding komen. Ideaal voor het inrijgen en instellen.
Je kunt je ook laten adviseren door een naaimachine winkel, ze hebben vaak nog wel een goede occasions, helpen je op weg met het gebruik en kunnen je machine onderhouden.
Naaimachine winkels worden wel steeds schaarser. In Utrecht vind je Ria’s Fournituren en in Nieuwegein Huissteden, hier heb ik zelf ervaring mee. In Amsterdam is er Wouters waar mijn zus een goede ervaring mee heeft.
Wil je wel een nieuwe, maar budgetvriendelijk aan de slag, dan raad ik aan om eens bij de Lidl te kijken, modellen wisselen wel regelmatig. Ik heb er mijn eerste lockmachine gekocht en was hier erg tevreden over (mijn naaimachine, een zeer degelijke Husqvarna, is van mijn moeder geweest).
Een lockmachine?
Als je wat meer geoefend bent, is een (eenvoudige) lockmachine een goed idee. Ik ben zelf begonnen met de Singer S010L van de Lidl, maar deze is vaak uitverkocht, alternatief is deze Brother van bol.com. Lees hier verder over het gebruik van Lockmachines, tutorials over inrijgen en het gebruik.
Wat heb je verder nodig?
Naast een naaimachine zijn er een paar basisdingen die je leven als beginner een stuk makkelijker maken. Een goed uitgeruste naaimand is het halve werk. Met de volgende benodigdheden kun je vrijwel elk beginnersproject aan:
-
Meetlint: ook wel een ‘centimeter’ genoemd. Onmisbaar om je maten nauwkeurig op te nemen en te vergelijken met een patroon. Een flexibel meetlint zoals deze van Prym wikkel je eenvoudig om je lichaam of over gebogen lijnen. Zonder meetlint is het lastig om de juiste maat te kiezen of aanpassingen te doen.
-
Stoffenschaar: speciaal gemaakt om soepel door stof te knippen, zonder de vezels te rafelen. Gebruik hem nooit voor papier, dat maakt de schaar bot. Een goede schaar, zoals deze van KAI, zorgt voor strakke kniplijnen waardoor je werkstukken netter worden.
-
Spelden: spelden met glaskoppen zijn handig omdat je ze makkelijk vastpakt en ze niet smelten onder de hete bout. Deze van Prym worden zeer gewaardeerd.
Zelf gebruik ik ook veel spelden zonder kop, omdat je daar net wat gemakkelijker met de naaimachine overheen kunt naaien zonder dat je naald breekt. -
Tornmesje: fouten maken hoort erbij. Met een tornmesje haal je naden weer netjes uit elkaar zonder de stof te beschadigen. Een comfortabel model zoals deze ergonomische helpt je secuur te werken, ook als je veel moet tornen.
-
Naalden: je hebt ze nodig voor handwerk, maar natuurlijk ook voor je naaimachine. Handnaalden zijn handig voor kleine afwerkingen, zoals het aannaaien van een knoop, terwijl machinenaalden het echte stikwerk doen. Met een universele set zoals Schmetz Universeel kun je de meeste stoffen probleemloos aan.
-
Strijkijzer met stoomfunctie: naaien en strijken gaan hand in hand. Elke naad die je stikt, wordt mooier en strakker als je hem platstrijkt. Uiteraard kun je je gewone strijkijzer en strijkplank gebruiken, maar er zijn ook speciale kleine strijkijzers, die erg praktisch zijn als je veel kleding maakt, deze staat bij mij nog op de verlanglijst.
-
Patroonpapier: hiermee kun je patronen overtrekken zonder het origineel te beschadigen en makkelijk aanpassingen doen. Onmisbaar uiteraard, maar ook handig als je een rok langer wilt maken of een mouw wijder en zowel in rollen als in vellen verkrijgbaar.
-
Garen van goede kwaliteit: goed garen breekt minder snel, rafelt niet en blijft mooi, ook na veel wasbeurten. Al je gaat starten, is het handig een aantal basis kleuren tte kopen, zodat je niet mis grijpt. Merken als Gütermann of Mettler zijn een veilige keuze. Slecht garen kan voor frustratie zorgen doordat draden steeds knappen tijdens het naaien.
Met deze basisuitrusting maak je het jezelf een stuk makkelijker. Het zijn geen luxe extra’s, maar hulpmiddelen die ervoor zorgen dat je sneller en netter resultaat krijgt.
Kies bij voorkeur voor goede materialen. Maar wil je nog niet te veel geld uitgeven, dan is een starterssetje een goed idee; verschillende garens, schaar, spoeltjes, elastiek, meetlint en zelfs een spelden kussen, deze vind je hier.
Meer over de stofschaar
Een geoefende naaier weet natuurlijk dat je een stofschaar ook echt ALLEEN voor stof mag gebruiken, omdat je anders eventuele beschadigingen kunt krijgen aan de schaar en zo halen aan de stof.
De Singer stofschaar heb ik voor mijn verjaardag gekregen van mijn zus, en gekocht bij Wouters Naaimachines in Amsterdam. Leuk detail is dat Wouters de meisjesnaam van mijn moeder is (en zij was coupeuse)
Welke stof kies je?
Als je net begint, is het slim om het jezelf niet te moeilijk te maken. Laat die soepele viscose of rekbare jersey nog even liggen. Kies liever een stof die goed blijft liggen, niet schuift tijdens het knippen en makkelijk onder de naaimachine doorglijdt. Denk aan katoen, canvas of linnen. En koop wat “goedkope oefenstoffen” van bijvoorbeeld de markt. dan kun je nog eens keer verkeerd knippen, of opnieuw beginnen als je vergeet de naad (altijd 1-1.5 cm) aan te knippen.
Op je patroon staat overigens vaak precies welke soort stof je nodig hebt, hoeveel je moet kopen en wat je verder nodig hebt – denk aan garen, een rits of knopen. Als je met stretchstoffen werkt, zijn stretchnaalden een aanrader. Die zorgen voor een mooi resultaat zonder gedoe.
Waar koop je stoffen?
Als ik stof online koop, doe ik dit meestal bij budgetstoffen. Maar op de markt, zoals de Lapjesmarkt (op de Breedstraat) in Utrecht, of de Westermarkt in Amsterdam, kun je vaak redelijk goedkoop veel verschillende stoffen kopen.
Maten weten = beter passen
Winkelmaten zijn leuk, maar bij naaipatronen draait het om jouw eigen maten. Neem dus een meetlint en meet je borst, taille en heup op. Vergelijk dat met de maattabel in het patroon en kies de maat die daar het dichtst bij ligt. Vaak kun je tussen twee maten tekenen als je boven- en onderlichaam niet helemaal in verhouding zijn – iets wat heel normaal is.
Op de website van Knipmode vind je een handige uitleg over hoe je dit het beste aanpakt. Zeker even checken voordat je begint te knippen.
Tijd om te knippen
Heb je je stof en patroon klaar? Dan is het tijd om aan de slag te gaan. Eerst teken je het patroon over op de stof – met krijt, een markeerpen of wat je fijn vindt.
Let goed op de draadrichting (die staat altijd met pijltjes aangegeven), of dezelfde richting van de vleug (bij velour of ribfluweel kun je dit goed zien als je met je hand er over heen gaat) en vergeet de merktekens niet. Die kleine driehoekjes of streepjes helpen je straks bij het in elkaar zetten.
Daarna kun je gaan knippen en let dus op dat je de naad aanknipt (= 1-1,5 cm extra). Doe dit op een ruime tafel met een scherpe schaar, en leg eventueel een antislipmatje onder je stof als die snel verschuift. Alles geknipt? Dan ben je klaar voor het echte werk.
Aan de slag met de naaimachine
Dit is het moment waarop alles samenkomt. Leg een proeflapje onder de naald en test even je steek – soms moet je de spanning of steeklengte iets bijstellen. Daarna kun je écht beginnen.
Volg het patroon stap voor stap en neem je tijd. Strijk tussendoor de naden plat en werk netjes. Het hoeft niet perfect, maar met een beetje aandacht ziet het er al gauw prachtig uit.
Wil je nog wat extra online begeleiding? Op YouTube staan talloze tutorials van creatieve makers die je stap voor stap meenemen. Zie hieronder een selectie.
Online tutorials
Fifty Ways Studio, NL, veel redelijk korte over specifieke onderwerpen, zoals een kraag of opgestikte zak. Ik heb hier veel aan gehad.
Rosery Apperal, EN, veel voor beginners, ze verkoopt ook (gemakkelijke) patronen, het lijkt allemaal wel een beetje op elkaar, maar wel leuk om te kijken.
Pattern Scout, EN, ook hier gekeken naar de video over het maken van een spijkerbroek, maar is wel meer divers. Zoals het maken van een blouse, maar ook info over “pattern hacks”, verkoopt ook patronen.
KnipMode, NL, diverse onderwerpen, soms wel te lang en van a tot z projectjes, zoals de flared broek. De meer specifieke, zoals jeansnaad doorstikken, vind ik wel weer heel handig.
En dan…
Zelf kleding maken is vooral een kwestie van veel doen en niet bij de pakken neer gaan zitten, als je weer eens een stukje uit moet halen. Mijn advies is om dit ook echt te doen en opnieuw, tot het goed is.
Als het er goed uit ziet, zul je ook eerder geneigd zijn om het aan te trekken, krijg je complimentjes en de motivatie om weer door te gaan.
Heb je nog vragen, wil je wat delen, heb je nog een leuk tip of adresje? Laat het me weten via de contactpagina.
Dit blog is in oktober 2025 geüpdate.
